Is cardio nodig tijdens droogtrainen, en hoeveel dan?
Cardio is geen voorwaarde om droog te trainen. Je verliest vet door het energietekort dat je aanhoudt, en cardio is een van de twee manieren om dat tekort te maken. De andere is minder eten. Voor de meeste atleten werkt het om te beginnen met twee tot vier rustige sessies van twintig tot veertig minuten per week en het grootste deel van het tekort uit de voeding te halen. Zakt je gewicht volgens plan zonder cardio, dan is er niets om op te lossen. Zet je het wel in, houd het dan weg van je zware beenwerk en houd uitbreiding achter de hand voor de laatste weken, wanneer er uit je porties weinig meer af kan.
De vraag komt meestal in een andere vorm binnen: iemand staat drie weken stil en wil weten of er cardio bij moet. Dat is een vraag over je tekort en niet over cardio. Hieronder staat wat cardio in een cut werkelijk doet met je energiebalans, waar het je krachttraining begint te kosten, en hoeveel ervan in de verschillende fasen van een cut verantwoord is.
Wat we bij onze eigen atleten zien
De meeste atleten die bij ons binnenkomen met een vastgelopen cut hebben al cardio staan, en vaak te veel ervan.
Uit onze intakes. Van de atleten die met een lopende eigen cut binnenkomen heeft ruwweg twee op de drie vijf of meer cardiosessies per week staan, meestal opgebouwd nadat de weegschaal een keer stil stond. In hun krachtlogboek staat dan hetzelfde patroon als bij een te groot voedingstekort: op de grote oefeningen zijn de herhalingen bij gelijk gewicht in vier tot zes weken gezakt. Brengen we de cardio terug naar twee of drie rustige sessies en zetten we het tekort op een gemeten onderhoud, dan loopt de gewichtscurve binnen twee weken weer, bij meer eten en minder beweging dan waar die atleet op vastliep. Wat er dan verandert is niet de hoeveelheid energie die eraf gaat, maar hoeveel herstel er overblijft voor de sessies die de spiermassa vasthouden.
Die observatie is geen gecontroleerde vergelijking; er verandert op zo'n moment meer tegelijk. Ze komt wel overeen met wat er in de literatuur over cardio naast krachttraining staat, en die twee delen hieronder gaan daarover.
Cardio verhoogt je uitgaven, en dat is alles
Je lichaamsgewicht beweegt op het verschil tussen wat je binnenkrijgt en wat je verbruikt. Minder eten verlaagt de ene kant, bewegen verhoogt de andere. Voor vetverlies maakt het in principe niet uit uit welke van de twee je tekort komt, en daarmee is cardio een instrument en geen verplichting.
In de praktijk telt een sessie cardio minder op dan de meter op het apparaat suggereert. Flack en collega's lieten in 2020 drie groepen twaalf weken trainen en vergeleken het gewichtsverlies dat uit het energieverbruik van de training zou volgen met wat er werkelijk af ging. Dat laatste was kleiner: een deel van de uitgaven wordt gecompenseerd, door meer eten en door minder bewegen op de rest van de dag. Opvallend was dat de mate van die compensatie niet afhing van de frequentie, de duur of de intensiteit van de training. De groep die zes dagen per week trainde en ongeveer 2.750 kcal per week verbruikte verloor wel meer vet dan de groep op twee dagen met ongeveer 1.490 kcal, dus meer werk levert wel meer op, alleen minder dan de rekensom belooft. De deelnemers waren zittende volwassenen met overgewicht en geen getrainde atleten, dus de getallen zijn niet een op een over te zetten; het punt dat overeind blijft is dat cardio in je begroting een schatting is en je voeding een gemeten getal.
Daar volgt de rangorde uit die we bij elke cut aanhouden. Het tekort komt in hoofdzaak uit je inname, omdat je die kunt wegen. Cardio maakt het af en vangt de weken op waarin de voeding niet verder omlaag kan. Hoe groot dat tekort hoort te zijn en hoe je het meet, staat in droogtrainen.
Waar cardio je krachttraining begint te kosten
Over het samen uitvoeren van duurtraining en krachttraining bestaan twee meta-analyses die samen een bruikbaar beeld geven, en ze zijn het niet op alles eens.
De eerste is die van Wilson en collega's uit 2012, met 21 studies en 422 effectgroottes. Daar hingen de uitkomsten op kracht, spiergroei en explosief vermogen samen met de frequentie en de duur van de duurtraining: hoe vaker en hoe langer, hoe kleiner het resultaat van de krachttraining. De verbanden lagen tussen de 0,26 en de 0,75 en waren negatief. De modaliteit maakte in die analyse ook verschil: krachttraining naast hardlopen gaf wel significante verliezen op spiergroei en kracht, naast fietsen niet.
De tweede is de herziening van Schumann en collega's uit 2022, met 43 studies. Die vond geen aantasting van de maximale kracht en geen aantasting van de spiergroei. Alleen de explosieve kracht bleef achter, en dat effect was groter wanneer de duurtraining en de krachttraining in dezelfde sessie zaten dan wanneer er minstens drie uur tussen zat. Het type duurtraining, de frequentie, de trainingsstatus en de leeftijd maakten daar geen verschil.
Wat je daaruit meeneemt voor een cut is niet dat cardio spiermassa kost, want de recentste en grootste analyse vindt dat niet. Wat je meeneemt is waar het risico zit: in het volume duurtraining en in de afstand tussen de twee soorten werk. Een halfuur wandelen of rustig fietsen op een vrije dag is een andere last dan vijf keer per week intervallen vlak na je beensessie. Voor een bodybuilder is explosief vermogen bovendien de minst belangrijke van de drie uitkomsten, wat het mogelijk maakt om cardio in te zetten zolang de klassieke punten blijven staan: dezelfde werkgewichten in je logboek.
Hoe het interferentie-effect precies ontstaat en wat de afstand tussen je duurtraining en je krachtsessie op celniveau verandert, staat met de onderliggende studies uitgewerkt in de New Breed Academy, inclusief een forum waar onze coaches meelezen.
Wat je spiermassa vasthoudt, is de krachttraining
Bewegen tijdens een tekort doet wel iets voor de samenstelling van wat je verliest. Weinheimer en collega's legden in 2010 tweeenvijftig studies naast elkaar bij volwassenen van middelbare leeftijd en ouder met overgewicht. In de groepen die alleen minder aten bestond bij 81 procent meer dan vijftien procent van het verloren gewicht uit vetvrije massa. In de groepen die daar beweging bij deden, in die studies overwegend duurtraining, was dat 39 procent.
Dat is een ander onderzoekveld dan het onze: andere leeftijd, ander startpunt, geen krachtsporters. De richting is bruikbaar, de hoogte van de getallen niet. Bij een getrainde atleet met een krachtprogramma en een eiwitinname van 2,2 tot 2,7 gram per kilo is het signaal om spierweefsel te houden al aanwezig, en de winst die cardio daar nog bovenop legt is klein. De volgorde blijft dus staan: eerst je eiwit en je werkgewichten, dan pas de vraag of er cardio bij moet.
Hoeveel cardio, per fase van je cut
Onderstaande indeling gebruiken we als startpunt bij een cut van tien tot twintig weken, met vier tot vijf krachtsessies per week ernaast.
| Fase | Sessies per week | Duur en vorm | Waarom |
|---|---|---|---|
| Week 1 tot 4 | 0 tot 2 | 20 tot 30 min wandelen of rustig fietsen | het tekort uit voeding werkt nog, je houdt ruimte over |
| Week 5 tot 10 | 2 tot 4 | 30 tot 40 min laag intensief | het tempo zakt, de porties zijn nog redelijk |
| Laatste 4 tot 6 weken | 4 tot 6 | 30 tot 45 min, eventueel een korte intervalsessie | uit de voeding kan weinig meer af zonder prestatieverlies |
Een vast aantal stappen per dag werkt voor veel atleten beter dan geplande sessies, omdat het de onbewuste beweging opvangt die tijdens een tekort vanzelf afneemt. Acht- tot twaalfduizend stappen per dag is een bruikbaar bereik, en dat is tegelijk de goedkoopste vorm van cardio die er is: hij kost nauwelijks herstel.
Hoe je het naast je training zet
- Houd afstand tot je zware werk. Op een aparte dag, of met een paar uur ertussen. Dat is de enige variabele waarvan in de meta-analyse van Schumann aantoonbaar iets afhing.
- Niet de dag voor je zware beensessie. Intervallen op de fiets laten zich een dag later terugzien als minder herhalingen bij hetzelfde gewicht.
- Fietsen, roeien of wandelen boven hardlopen. De belasting op je benen overlapt bij hardlopen het meest met je krachttraining, en dat is ook de modaliteit waar de oudere analyse van Wilson verliezen vond.
- Houd het grootste deel laag intensief. Een rustige sessie kost weinig herstel en is goed vol te houden bij een laag caloriebudget. Interval levert per minuut meer op en kost ook meer.
- Verander een ding per keer. Zet je in dezelfde week je calorieen omlaag en je cardio omhoog, dan weet je over een maand niet welke van de twee het deed.
Wanneer cardio wel onmisbaar wordt
Er zijn twee situaties waarin het geen keuze meer is. De eerste is het einde van een wedstrijdvoorbereiding of een cut naar een laag vetpercentage: de inname is dan zo ver gezakt dat verder verlagen je eiwit of je trainingsbrandstof raakt, en dan is beweging de enige knop die nog over is. De tweede is een atleet met een zittend beroep en een laag dagverbruik, bij wie het onderhoud zo laag ligt dat het tekort uit voeding alleen op een onwerkbaar laag dagtotaal uitkomt.
In beide gevallen geldt dezelfde volgorde: je breidt de rustige sessies uit voordat je intensiteit toevoegt, en je bewaakt je logboek. Zakken de werkgewichten, dan was de uitbreiding te groot of het tekort te diep.
Hoe je ziet dat het te veel is
Je weegschaal geeft hier geen antwoord op, want die beweegt ook wanneer er spiermassa af gaat. Drie signalen samen zeggen dat de cardio terug moet in plaats van omhoog.
- Je herhalingen zakken twee weken op rij bij gelijk gewicht en gelijk volume in de zaal.
- Je herstelt niet meer tussen sessies. Spierpijn die blijft staan, een hartslag in rust die stijgt, slaap die korter wordt.
- Je gewicht beweegt niet meer terwijl je het tekort en de cardio allebei hebt opgevoerd. Dat is het punt waarop je verbruik is meegezakt en een week op onderhoud meer oplevert dan nog een sessie erbij.
Komen die drie samen, dan gaat de cardio als eerste terug en niet de calorieen omhoog. Dat kost je een week aan gewichtsverlies en levert een cut op waarin je werkgewichten nog staan als je op het einde aankomt. Welke begeleiding daarbij hoort staat op onze pagina over droogtrainen.
Wil je weten hoeveel cardio in jouw cut past?
Bij New Breed zetten we eerst je tekort op een gemeten onderhoud en bepalen we daarna pas hoeveel beweging eromheen verantwoord is, met je krachtlogboek als controle. Je hoort wat erbij komt, wat eraf gaat en met welke reden.
Bronnen
- Wilson JM, Marin PJ, Rhea MR, Wilson SMC, Loenneke JP, Anderson JC. Concurrent training: a meta-analysis examining interference of aerobic and resistance exercises. J Strength Cond Res. 2012;26(8):2293-2307. PMID 22002517
- Schumann M, Feuerbacher JF, Sunkeler M, et al. Compatibility of concurrent aerobic and strength training for skeletal muscle size and function: an updated systematic review and meta-analysis. Sports Med. 2022;52(3):601-612. PMID 34757594
- Weinheimer EM, Sands LP, Campbell WW. A systematic review of the separate and combined effects of energy restriction and exercise on fat-free mass in middle-aged and older adults. Nutr Rev. 2010;68(7):375-388. PMID 20591106
- Flack KD, Hays HM, Moreland J, Long DE. Exercise for weight loss: further evaluating energy compensation with exercise. Med Sci Sports Exerc. 2020;52(11):2466-2475. PMID 33064415
Over de auteur
Shandor de Prouw, Oprichter en hoofdcoach, New Breed Coaching. Meer over het team.