Werkt beta-alanine voor krachttraining? Wat het onderzoek laat zien

Shandor de Prouw8 min lezen

Voor een gewone krachtsessie met sets van zes tot twaalf herhalingen levert beta-alanine vrijwel niets op. Het middel verhoogt het carnosinegehalte in je spier, en carnosine werkt daar als buffer tegen de verzuring die bij langdurige zware inspanning optreedt. De positiebepaling van de International Society of Sports Nutrition legt de duidelijkste prestatiewinst bij taken van een tot vier minuten, en de grootste meta-analyse op dit onderwerp vond het effect tussen een halve en tien minuten, zonder enig voordeel bij inspanning korter dan dertig seconden. Een set van acht tot twaalf herhalingen duurt dertig tot vijftig seconden en valt daar onder of aan de onderkant van. Zit je werk wel in dat venster, met lange sets, drop sets, uitgebreide supersets of conditiewerk naast je training, dan is er iets te halen. Ook dan kost het weken, want je vult een voorraad in de spier en geen piek op de dag zelf.

Beta-alanine zit in vrijwel elke preworkout en wordt los verkocht met de belofte van meer herhalingen. Dat is precies de claim die het onderzoek niet draagt voor het soort set waarin de meeste mensen hun werk doen. Hieronder staat wat het middel in de spier doet, bij welke inspanningen het effect gemeten is, en wat eruit komt als je het bij krachtsporters zelf test.

Wat we bij onze eigen atleten zien

Beta-alanine komt bij ons zelden binnen als losse keuze. Het komt binnen als ingredient in een preworkout die iemand al gebruikte, vaak zonder dat hij weet dat het erin zit.

Uit onze eigen logboeken. Van de ruim honderd atleten die we nu begeleiden staat beta-alanine bij een stuk of tien op het schema. Dat zijn vrijwel zonder uitzondering de atleten die hun werk met hoge herhalingen doen of die naast hun krachttraining conditiewerk hebben staan. Bij de rest gaat het eraf in de eerste week, samen met de preworkout waar het in zat. In de acht weken daarna zien we in de krachtlogboeken van die groep geen terugval: dezelfde herhalingen bij hetzelfde gewicht, dezelfde opbouw per week. Wat we wel terugzien is dat ze beter slapen, en dat komt op het conto van de cafeine die in dezelfde pot zat en er tegelijk uit ging.

Die observatie bewijst op zichzelf niets, want er verandert in zo'n eerste week meer tegelijk. Hij komt wel overeen met wat je op grond van het mechanisme zou verwachten, en dat is de volgende vraag.

Wat beta-alanine in de spier doet

Carnosine is een dipeptide dat uit beta-alanine en histidine wordt opgebouwd en in hoge concentraties in skeletspier voorkomt. Van die twee bouwstenen is beta-alanine de beperkende factor: histidine is in de spier ruim aanwezig, beta-alanine niet. Extra beta-alanine innemen is daarmee de manier om het carnosinegehalte omhoog te krijgen, en dat is ook vrijwel het enige wat het middel doet. De eigen werking van beta-alanine is beperkt; het is vooral een bouwsteen.

Carnosine vangt waterstofionen weg die zich tijdens zware inspanning in de spiercel ophopen, en werkt zo als buffer tegen de daling van de pH. Die ophoping is wat je voelt als een set lang genoeg duurt en de brandende spier je dwingt te stoppen. Een hogere buffercapaciteit schuift dat moment iets op.

Het sleutelwoord is voorraad. De positiebepaling van de ISSN uit 2015 komt op vier weken aanvullen met vier tot zes gram per dag om het carnosinegehalte aantoonbaar te verhogen. Je bouwt dus iets op dat er daarna staat, en je neemt geen middel dat een uur later werkt. Een schep in je shaker op de dag van je training verandert niets aan je buffercapaciteit in die sessie.

Waarom de duur van je set de hele vraag is

De meta-analyse die het beeld bepaalt, is die van Saunders en collega's uit 2017. Die legde veertig studies met in totaal 1.461 deelnemers naast elkaar en kwam op een klein maar duidelijk algemeen effect van 0,18. Interessanter dan dat getal is wat het effect stuurt. De duur van de inspanning bleek een significante moderator: het effect was het grootst bij inspanningen tussen een halve en tien minuten en er was geen voordeel bij inspanning korter dan dertig seconden. De trainingsstatus van de deelnemers maakte geen verschil, en de totale hoeveelheid ingenomen beta-alanine ook niet.

Leg dat naast de klok van je eigen sessie. Een set van acht tot twaalf herhalingen in een tempo van ongeveer drie seconden per herhaling duurt dertig tot vijftig seconden. Dat is de onderkant van het venster of eronder. Een zware triple op de squat duurt vijftien seconden en zit er ver buiten; daar is kracht de beperking en niet de verzuring. Een set van twintig op de hacksquat, een drop set die doorloopt tot je niets meer kunt, of een superset van twee oefeningen zonder pauze komt wel in de buurt van de minuut.

Daarmee is het geen vraag over krachttraining als geheel, maar een vraag over hoe jouw sets eruitzien. Waar dit middel staat tussen de handvol supplementen met bruikbaar bewijs, staat in de ingang over bodybuilding supplementen; hoe we het per atleet invullen staat op onze pagina over supplementen.

Wat het onderzoek bij krachtsporters zelf vindt

Twee studies bij getrainde mannen laten samen zien waar de grens ligt.

In de eerste kregen twintig recreatief krachtgetrainde mannen vier weken lang beta-alanine of een placebo, en daarna werd hun uithoudingsvermogen op drie manieren getest. Hun isometrische volhoudtijd ging met ongeveer zeventien procent omhoog. Het aantal herhalingen op de bankdruk en de beenpers veranderde niet, en op de isokinetische test was er evenmin verschil. Een test waarin je een vaste houding blijft vasthouden en de verzuring geleidelijk oploopt, reageert dus wel; de gewone sets waarin je traint, reageren niet.

In de tweede deden dertig krachtgetrainde deelnemers vijf weken lang een beenprogramma in circuitvorm, met werkblokken op tijd en korte pauzes ertussen. Daar liet de beta-alaninegroep wel een grotere toename zien van het gewicht op de squat en van het vermogen bij dat gewicht. Het verschil met de eerste studie zit in de opzet: een circuit met blokken van tientallen seconden werk en weinig rust legt een metabole last op die je bij drie sets van acht met twee minuten pauze niet haalt.

Het patroon dat eruit komt is consistent met het mechanisme. Waar verzuring de grens is, schuift de grens op. Waar iets anders de grens is, gebeurt er niets. Dat is ook de reden dat de ISSN in haar conclusies nog altijd om meer onderzoek naar het effect op kracht vraagt: het bewijs dat er is, gaat over volhouden en niet over sterker worden.

Voor wie het wel de moeite is

Er is een duidelijk af te bakenen groep bij wie beta-alanine wel iets toevoegt:

  • Wie structureel met hoge herhalingen traint. Series van vijftien tot twintig herhalingen, machinewerk aan het eind van een sessie, en alles wat met weinig pauze achter elkaar doorloopt.
  • Wie technieken gebruikt die een set verlengen. Drop sets, rest-pause en lange supersets tillen de setduur over de minuut heen.
  • Wie conditiewerk naast zijn krachttraining heeft staan. Intervallen op de fiets of de roeier, vechtsport, een teamsport. Daar valt de inspanning midden in het venster waar het effect gemeten is.
  • Wie in de laatste weken van een wedstrijdvoorbereiding zit. Niet omdat het middel dan anders werkt, maar omdat de sessies bij een hoog volume en een laag caloriebudget langer en metaboler worden.

Buiten die groep valt de meerderheid van de mensen die vier dagen per week in een opbouwschema trainen met sets van zes tot twaalf. Daar is beta-alanine geen fout, het is alleen geld dat beter naar eten gaat.

De tinteling en andere praktische punten

Het bekendste bijverschijnsel is paresthesie: een tintelend gevoel in gezicht, nek en armen. Het is onschuldig en het is geen teken dat het middel werkt. Het hangt aan de hoeveelheid die je in een keer neemt, en de ISSN noemt twee manieren om het te beperken: de dagelijkse hoeveelheid over meerdere kleinere porties verdelen, of een vorm met vertraagde afgifte gebruiken.

Twee dingen volgen uit het voorraadprincipe. Het moment van innemen is niet wat het effect bepaalt, want je vult een reservoir en vangt geen moment op. En meer per dag betekent niet meer effect: in de meta-analyse van Saunders was de totale ingenomen hoeveelheid geen moderator van het resultaat.

Kijk tot slot na hoeveel beta-alanine er werkelijk in een preworkout zit en vergelijk dat met de vier tot zes gram per dag uit het onderzoek. Een hoeveelheid kan ruim genoeg zijn om je te laten tintelen en tegelijk te laag om in weken een hoger carnosinegehalte op te bouwen, en dan koop je het gevoel zonder het effect.

Hoe het bij ons op een schema komt

  1. Eerst de sessie zelf op orde: volume per spiergroep, progressie over de weken en het dagtotaal aan calorieen en eiwit. Zonder die drie is elk supplement een gok.
  2. Kijken hoe lang de sets werkelijk duren. Dat is een stopwatch en een week logboek, en het beslist de hele vraag.
  3. Alleen bij werk dat structureel over de minuut heen gaat komt beta-alanine op het schema, en dan los in plaats van verstopt in een mengsel.
  4. Dagelijks aanvullen, ook op rustdagen, verdeeld over een paar porties, en minstens vier weken volhouden voordat je er iets van verwacht.
  5. Na acht weken beoordelen op het aantal herhalingen bij gelijk gewicht in precies die sets waarvoor je het nam. Verandert daar niets, dan gaat het eraf.

Die laatste stap is de belangrijkste en wordt het vaakst overgeslagen. Een supplement dat op je schema staat zonder dat iemand ooit heeft vastgesteld wat het doet, staat er uit gewoonte.

Wil je weten of dit bij jouw trainingen iets toevoegt?

Bij New Breed kijken we eerst naar je sets, je volume en je dagtotaal, en pas daarna naar wat een aanvulling daar nog aan toevoegt. Je hoort wat eraf kan, wat blijft staan en met welke reden.

Plan je intake

Bronnen

  1. Trexler ET, Smith-Ryan AE, Stout JR, et al. International society of sports nutrition position stand: Beta-Alanine. J Int Soc Sports Nutr. 2015;12:30. PMID 26175657
  2. Saunders B, Elliott-Sale K, Artioli GG, et al. Beta-alanine supplementation to improve exercise capacity and performance: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2017;51(8):658-669. PMID 27797728
  3. Bassinello D, de Salles Painelli V, Dolan E, et al. Beta-alanine supplementation improves isometric, but not isotonic or isokinetic strength endurance in recreationally strength-trained young men. Amino Acids. 2019;51(1):27-37. DOI 10.1007/s00726-018-2593-8
  4. Mate-Munoz JL, Lougedo JH, Garnacho-Castano MV, et al. Effects of beta-alanine supplementation during a 5-week strength training program: a randomized, controlled study. J Int Soc Sports Nutr. 2018;15:19. PMID 29713250

Over de auteur

Shandor de Prouw, Oprichter en hoofdcoach, New Breed Coaching. Meer over het team.